Mời quý vị và các bạn ghé thăm xã Dị Nậu huyện Tam Nông để xem trò "Bách Nghệ Trình Làng" - Một di sản văn hóa phi vật thể được Unesco công nhận.

Diễn xướng "Bách nghệ trình làng" hay còn gọi "trình nghề" là trò diễn xướng đặc sắc, đại diện cho nét đặc thù xã hội của Dị Nậu xưa có từ thuở Hùng Vương dựng nước, thường được trình diễn vào ngày mồng 4 Tết trong lễ hội của làng. Theo cổ tự "bách nghệ" nghĩa dùng để chỉ những công việc lao động chân tay - "Bách nghệ trình làng" với ý nghĩa giới thiệu về nghề đặc trưng, qua lối diễn xuất hài hước mang màu sắc dân gian đã phản ánh xã hội, tập quán sản xuất, đời sống sinh hoạt của người Dị Nậu xưa. Trong tiết xuân ấm áp, mọi người như được hòa mình sống trong bầu không khí lạc quan, vui nhộn làm vơi đi bao nỗi nhọc nhằn sau một năm làm ăn vất vả để đón một năm mới tràn đầy hy vọng, hạnh phúc.

Cũng giống như nhiều diễn xướng dân gian khác, trò diễn "Bách nghệ trình làng" thực chất là một tiểu phẩm kịch giàu chất u mua (hài hước) gợi ra các nghề sĩ, nông, công, thương - các nghề đặc trưng của người dân tổng Dị Nậu xưa. Trình nghề đã tái hiện được bức tranh cuộc sống của người dân xã Dị Nậu với muôn sắc màu từ làm nông, làm sơn, đến dạy học… Đây là những nghề đã gắn bó bao đời với người dân, trở thành nét đẹp văn hóa, ăn sâu vào trong tiềm thức con người Dị Nậu để mỗi dịp lễ hội, họ lại có dịp trình làng và tự hào về nghề truyền thống của cha ông.

Nếu diễn xướng "Tứ dân tri nghiệp" ở Lâm Thao mang hơi hướng hài hước ảnh hưởng bởi tín ngưỡng phồn thực, đề cao ý nghĩa của sự sinh sôi, nảy nở, thì "Bách nghệ trình làng" ở Dị Nậu lại mang một màu sắc rất đỗi bình dị, mộc mạc, chân thực, đề cao công sức, thành quả lao động sản xuất. Các diễn viên tuy là những người dân một nắng hai sương quanh năm gắn với ruộng đồng nhưng trên "sân khấu" lại trở thành những diễn viên xuất chúng mang đến tiếng cười, niềm háo hức cho người xem. Các dụng cụ dùng biểu diễn đều là những nông cụ thô sơ được biến tấu để thể hiện tính khôi hài nhằm khắc họa hình ảnh "lão nông tri điền" như: Chiếc bừa cũ, chiếc cuốc mòn, chiếc giỏ đựng cá hỏng hay chiếc nẳng đựng nhựa sơn thủng đáy... tất cả đã gieo vào lòng người xem về hình ảnh người nông dân cần cù, chất phác, lạc quan, làm bao người xem phải ôm bụng mà cười lơi lả, cũng bởi vậy, từ xưa "trò mồng Bốn" ở Dị Nậu đã vang danh khắp vùng.

Diễn xướng "Bách nghệ trình làng" là một trong những nét đẹp văn hóa lâu đời, thể hiện đặc thù xã hội Dị Nậu xưa. Phục dựng và phát triển thành công loại hình diễn xướng này là góp phần bảo tồn văn hóa làng xã và kho tàng văn hóa dân gian trên quê hương Đất Tổ. Với những giá trị nhân văn cao đẹp, tích trò "Bách nghệ trình làng" đã và đang được chính quyền xã Dị Nậu và người dân tiếp tục bảo tồn, gìn giữ. Trong không khí ngày hội vui tươi, những tiếng cười, câu hát đã hình thành nên không gian văn hóa độc đáo riêng biệt, không thể pha lẫn.

Dị Nậu là vùng đất cổ, với truyền thống lâu đời, có nhiều di sản văn hóa đặc sắc như đền Quốc Tế, hệ thống cây di sản và nay là trò diễn "Bách nghệ trình làng" đã để lại ấn tượng khó phai cho những ai đặt chân đến mảnh đất này, mang lại tiếng cười cho nhân dân trong quá trình lao động sản xuất, giúp mọi người lạc quan yêu đời hơn. Với những giá trị văn hóa truyền thống riêng đã đem lại  một không khí mới, đầy chất xuân, chứa đựng những ước vọng vào một năm với nhiều an vui, đủ đầy...

...Trình làng bách nghệ vui ghê
Tích trò mồng Bốn thỏa thuê tiếng cười
Mừng xuân chúc thọ mọi người
Hẹn nhau lại rộ tiếng cười hội sau
Tình làng thắm nghĩa trầu cau
Phút giây giã bạn nhớ nhau trọn đời...


Thùy Phương